Bain & Company opublikowała swójRaport branży papierniczej i opakowaniowej 2026: Adaptacja dzisiaj, kształtowanie jutra, oferując szczegółową ocenę sił strukturalnych przekształcających globalny przemysł papierniczy i opakowaniowy. Raport przedstawia jasny obraz branży pod presją niskiej rentowności, utrzymującej się nadwyżki mocy produkcyjnych i nierównego ożywienia popytu, szczególnie w całej Europie, jednocześnie identyfikując konkretne strategie, które wiodące firmy wykorzystują do budowania odporności i przywracania wzrostu.

Jednym z głównych przesłań raportu jest to, że nadmierna zdolność produkcyjna pozostaje chronicznym wyzwaniem. Bain zauważa, że wiele firm zajmujących się produkcją papieru i opakowań nadal planuje wzrost wyprzedzający realia rynkowe, co prowadzi do inwestycji kapitałowych pogłębiających nadpodaż. Zamiast czekać, aż konkurenci wycofają się z rynku, czołowi producenci proaktywnie poprawiają swoją pozycję kosztową, zamykają niekonkurencyjne aktywa, przekształcają maszyny do produkcji bardziej atrakcyjnych rodzajów oraz korzystają z planowania scenariuszowego do podejmowania decyzji. Przykłady cytowane obejmują zamykanie zdolności produkcyjnych przez głównych producentów w segmencie papieru graficznego i masy celulozowej w miarę spadku popytu, co potwierdza potrzebę zdyscyplinowanego, opartego na danych zarządzania portfelem.

Sztuczna inteligencja pojawia się jako główny czynnik wspomagający w całym procesie działalności. Bain wskazuje na konserwację jako możliwości o wysokim zwrocie, gdzie modele predykcyjne i preskryptywne oparte na AI już teraz poprawiają czas pracy urządzeń, zmniejszając koszty utrzymania na tonę nawet o 23 procent i redukując zapasy części zamiennych nawet o 40%. Poza obszarem produkcyjnym, sztuczna inteligencja rewolucjonizuje również planowanie sprzedaży i operacji, umożliwiając ciągłe prognozowanie, które integruje dane wewnętrzne z zewnętrznymi sygnałami, w tym wskaźnikami ekonomicznymi, zachowaniami konkurencji i ruchami na rynku surowcowym. Te narzędzia pomagają firmom wcześnie wykrywać punkty zwrotne w popycie i precyzyjnie dostosowywać decyzje dotyczące produkcji, zapasów i cen.

Strategia łańcucha dostaw to kolejny kluczowy punkt raportu. Bain twierdzi, że łańcuchy dostaw zbudowane dla globalnej skali ustępują miejsca bardziej regionalnym, odpornym sieciom, kształtowanym przez ryzyko geopolityczne, zakłócenia pracy oraz nowe regulacje takie jak unijne Rozporządzenie w sprawie wylesiania i Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Wiodące firmy skracają łańcuchy dostaw, zwiększają ich śledzenie oraz wdrażają automatyzację i AI w celu uzyskania pełnej widoczności. W takim środowisku wydajność łańcucha dostaw nie jest już funkcją back-office, lecz kluczowym wyróżnikiem konkurencyjnym omawianym na poziomie zarządu.

Po stronie popytu, Bain identyfikuje zrównoważony rozwój jako decydujący czynnik wyboru klientów, nawet gdy firmy redukują zewnętrzne komunikaty dotyczące zrównoważonego rozwoju. Raport stwierdza, że 59% klientów opakowaniowych zmieniłoby dostawcę w ciągu trzech lat, jeśli kryteria zrównoważonego rozwoju nie zostaną spełnione, a wielu jest gotowych zapłacić więcej za wiarygodne rozwiązania zrównoważone. W luksusowych opakowaniach Bain podkreśla przesunięcie od zrównoważonego rozwoju jako ograniczenia do zrównoważonego rozwoju jako tworzenia wartości, gdzie zaawansowane papiery, lżejsze struktury i cyfrowo połączone opakowania wzbogacają zarówno wydajność ekologiczną, jak i doświadczenie marki.

Fuzje i przejęcia nadal odgrywają strategiczną rolę, choć jest ich mniej, ale za to są większe. Bain zauważa, że konsolidacja jest wykorzystywana do poprawy pozycji kosztowych, ekspansji geograficznej i przechodzenia na niższe szczeble do segmentów o wyższej wartości, szczególnie w opakowaniach i przetwarzaniu. Jednak firma przestrzega, że sukces coraz częściej zależy od rygorystycznej strategii przed zawarciem transakcji, realistycznych założeń dotyczących synergii i zdyscyplinowanej realizacji połączeń w bardziej niestabilnym środowisku gospodarczym.

Ogólnie rzecz biorąc, przesłanie Bain’a jest jasne: era stopniowych zmian się skończyła. Liderzy w dziedzinie papieru i opakowań, którzy łączą dyscyplinę kosztową, operacje wspierane przez AI, odporne łańcuchy dostaw oraz komercyjne oferty zrównoważonego rozwoju, już teraz przewyższają swoich konkurentów. Ci, którzy zwlekają, ryzykują pozostaniem w tyle, gdy branża przechodzi jedną z najbardziej znaczących transformacji od dziesięcioleci.